Sankcja kredytu darmowego powstaje z mocy prawa, a zatem bank lub inna instytucja finansowa winna respektować w ten sposób złożone oświadczenie, posiadające uzasadnione podstawy prawne. W praktyce mamy do czynienia z sytuacją w której bank lub inna właściwa instytucja finansowa przeprowadza kontrolę legalności złożonego oświadczenia w oparciu o argumenty zawarte w treści oświadczenia. Dzieje się tak, ponieważ samo wykorzystanie danego mechanizmu może być zastosowane w niewłaściwy sposób. Kredytodawca ma zatem prawo zweryfikować czy rzeczywiście doszło do naruszenia w zakresie przedstawionym w treści oświadczenia. Niestety tak jak w przypadku kredytów frankowych, pomimo solidnych podstaw do wystosowania tego rodzaju oświadczenia, banki oraz inne instytucje finansowe nie chcą uwzględnić w ten sposób złożonego oświadczenia, przez co spór musi przenieść się na salę sądową. Zaprzestanie spłaty kredytu na tym etapie, może rodzić poważne konsekwencje w postaci wypowiedzenia umowy kredytowej przez kredytodawcę, a ponadto sankcja kredytu darmowego nie uprawnia do całkowitego zaprzestania spłaty rat kapitałowo – odsetkowych, a ogranicza tę spłatę wyłącznie do wysokości raty kapitałowej.

Po skutecznym złożeniu oświadczenia o skorzystania z sankcji kredytu darmowego konsument ma prawo zwrócić pozostałą kwotę zobowiązania w terminie i w sposób ustalony w umowie. W tym wypadku będą to raty równe, płatne co miesiąc.  
Natomiast, jeśli kredytodawca nie wskazał w umowie terminu spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, w terminie:

– pięciu lat – w przypadku kredytów konsumenckich do wysokości 80.000 zł;
– dziesięciu lat – w przypadku kredytów konsumenckich powyżej 80.000 zł.