Przełom w sprawach o służebność przesyłu – nowa szansa dla właścicieli nieruchomości

Teraz właściciele nieruchomości, na których posadowione są urządzenia przesyłowe mają realną szansę na uzyskanie realnego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu a także na otrzymanie odszkodowania za dotychczasowe korzystanie z gruntu przez przedsiębiorcę przesyłowego.

Ostatnie miesiące przyniosły największą od lat zmianę kierunku orzecznictwa dotyczącego zasiedzenia służebności przesyłu. Po latach dominującej, niekorzystnej dla właścicieli linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, pojawił się przełom – zarówno w działaniach Rzecznika Praw Obywatelskich, jak i w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego.

To moment, który otwiera właścicielom realną drogę do odzyskania ochrony ich prawa własności oraz do skutecznego dochodzenia roszczeń wobec przedsiębiorstw przesyłowych.

Dlaczego to przełom?

1. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: RPO) jednoznacznie podważa dotychczasową wykładnię prawa. W piśmie z 2 lutego 2026 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że wieloletnia linia orzecznicza dotycząca zasiedzenia służebności przesyłu – traktująca ją jako „służebność gruntową o treści służebności przesyłu” – narusza Konstytucję, w szczególności: art. 64 ust. 2 i 3, art. 31 ust. 3, art. 2 oraz art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC. RPO uznał, że właściciele nieruchomości zostali obciążeni ograniczeniem prawa własności bez ustawy, bez odszkodowania i w sposób retroaktywny – wskutek „twórczej wykładni” Sądu Najwyższego. To oficjalne stanowisko RPO zostało po raz pierwszy wyrażone tak stanowczo i otwarcie.

2. Dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał dwa kluczowe orzeczenia:

• P 10/16 (2 grudnia 2025 r.) – stwierdzające, że dotychczasowa wykładnia art. 292 k.c. w zw. z art. 285 k.c. jest niezgodna z Konstytucją,
• b) SK 17/18 (3 grudnia 2025 r.) – wskazujące, że art. 401¹ k.p.c. jest niekonstytucyjny w zakresie braku możliwości wznowienia postępowania po wydaniu interpretacyjnego wyroku TK.

To oznacza, że dotychczasowa linia orzecznicza, na którą powoływały się sądy (często bezrefleksyjnie uznając zasiedzenie), została zakwestionowana u samych podstaw.

3. Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdza: sprawa jest priorytetowa.

W odpowiedzi z 20 lutego 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że przedmiotowe zagadnienie zostało przekazane Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, która rozpoczęła proces analityczno‑legislacyjny nad uregulowaniem problemu.

To bezprecedensowy ruch, który potwierdza, że:

• systemowe zmiany są nieuniknione,
• właściciele nie mogą być dalej obciążani konsekwencjami luki prawnej i twórczej interpretacji,
• otwiera się droga do pozytywnego rozstrzygania spraw w przedmiocie służebności przesyłu i innych spraw pozostających w związku ze służebnością przesyłu np. odszkodowanie za bezumowne korzystanie przez przedsiębiorstwo przesyłowe z nieruchomości.

Co to oznacza dla właścicieli nieruchomości?

✔ Lepsza pozycja procesowa – także w sprawach trwających

Sądy – w świetle krytyki RPO i wyroków TK – nie mogą już mechanicznie stosować dotychczasowej linii SN.

✔ Możliwość żądania wynagrodzenia za ustanowienie służebności lub odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu.

Dotyczy to: urządzeń posadowionych bez decyzji administracyjnej, linii, kabli, słupów, rurociągów etc., istniejących od kilkudziesięciu lat, nieruchomości, gdzie przedsiębiorstwa przesyłowe powoływały się na zasiedzenie „służebności o treści przesyłu”.

✔ Zwiększone szanse na pełne wynagrodzenie za bezumowne korzystanie

Jeśli przedsiębiorstwo nie ma ważnego tytułu prawnego, właściciel może domagać się wynagrodzenia nawet za 10 lat wstecz (w zależności od stanu sprawy).

Dlaczego warto działać teraz?

Sytuacja prawna jest dynamiczna. Choć wyroki TK nie zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw, ich znaczenie – podkreślone zarówno przez RPO, jak i Ministerstwo Sprawiedliwości – już wpływa na praktykę sądów.

Co więcej: im wcześniej właściciel złoży wniosek lub pozew, tym lepiej może wykorzystać aktualny trend orzeczniczy, opóźnienia mogą prowadzić do dalszego upływu terminów przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie.

Zapraszamy do kontaktu i bezpłatnej analizy Państwa sprawy

Nasza kancelaria pomaga właścicielom: których nieruchomości zostały obciążone liniami energetycznymi, gazociągami, kablami telekomunikacyjnymi, kanalizacją, wodociągami, światłowodami etc., a którzy chcą odzyskać należne wynagrodzenie lub przywrócić swoje prawo własności do pełnej ochrony.

Jak pracujemy?

1. Bezpłatna analiza wstępna dokumentów. Ocenimy, czy w Twojej sprawie istnieją nowe podstawy prawne, pozwalające na wznowienie lub wytoczenie nowego powództwa.

2. Pełna strategia procesowa.

Przygotowujemy:

• Wezwania,
• wnioski o ustanowienie służebności przesyłu,
• pozwy o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie,
• skargi o wznowienie,
• pełne analizy dokumentacji przedsiębiorstw przesyłowych.

Prowadzimy również negocjacje z przedsiębiorstwami przesyłowymi.

Reprezentujemy naszych Klientów na terenie całego kraju. Prowadzimy sprawy przed sądami rejonowymi, okręgowymi i apelacyjnymi w całej Polsce.

To jest historyczny moment dla właścicieli nieruchomości. Jeżeli na Twojej nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe – skontaktuj się z nami. Pomożemy uzyskać wynagrodzenie, ochronić Twoją własność i wykorzystać aktualny przełom w orzecznictwie.

[email protected]