Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 stycznia 2026 r. w sprawie C-902/24 (Herchoski przeciwko Santander Bank Polska) stanowi istotny punkt odniesienia dla tysięcy toczących się w Polsce sporów frankowych. Trybunał jednoznacznie uporządkował zasady rozliczeń między bankiem a kredytobiorcą po unieważnieniu umowy kredytu zawierającej nieuczciwe warunki umowne.

Orzeczenie nie zmienia kierunku orzecznictwa w zakresie abuzywności klauzul czy nieważności umów frankowych, ale zamyka wiele sporów proceduralnych, które przez lata komplikowały i wydłużały postępowania sądowe.

Dlaczego to orzeczenie było potrzebne?

Sprawy frankowe od dawna nie dotyczyły już wyłącznie pytania, czy umowa jest nieważna, lecz także tego, jak strony mają się ze sobą rozliczyć po jej unieważnieniu.

W praktyce sądowej pojawiały się rozbieżności dotyczące m.in.:

dopuszczalności potrącenia kapitału przez bank,
momentu wymagalności roszczeń banku,
skuteczności tzw. wezwań do zapłaty „na wszelki wypadek”,
rozliczania kosztów procesu w sytuacji wzajemnych roszczeń.

Właśnie te kwestie stały się przedmiotem pytań prejudycjalnych skierowanych do TSUE przez Sąd Okręgowy w Warszawie.

Bank może skorzystać z potrącenia – ale na określonych zasadach

Trybunał potwierdził, że bank może podnieść zarzut potrącenia swojego roszczenia o zwrot kapitału z roszczeniem konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy.

Jednocześnie TSUE wyraźnie zaznaczył, że:

roszczenie banku nie jest wymagalne przed stwierdzeniem nieważności umowy,
potrącenie nie może służyć wywieraniu presji na konsumenta,
wzajemne rozliczenia stron mogą i powinny zostać dokonane w jednym postępowaniu, bez mnożenia procesów.

To istotne ograniczenie praktyki polegającej na wszczynaniu przez banki odrębnych sporów o zwrot kapitału.

Zakres roszczeń banku został jednoznacznie ograniczony

TSUE potwierdził, że po unieważnieniu umowy bankowi przysługuje wyłącznie:

zwrot nominalnej kwoty wypłaconego kapitału,
ustawowe odsetki za opóźnienie – liczone od momentu, gdy roszczenie stało się wymagalne.

Trybunał wykluczył możliwość dochodzenia przez bank:

odsetek umownych,
wynagrodzenia za korzystanie z kapitału,
jakichkolwiek dodatkowych świadczeń ponad zwrot kapitału.

Wezwania do zapłaty „na wszelki wypadek” są bezskuteczne

Jednym z najważniejszych elementów wyroku jest jednoznaczne stanowisko TSUE wobec praktyki kierowania do kredytobiorców wezwań do zapłaty kapitału w trakcie trwającego procesu.

Trybunał wskazał, że bank nie może skutecznie wzywać konsumenta do zapłaty, jeżeli jednocześnie twierdzi, że umowa kredytu pozostaje ważna.
Takie wezwania:

nie wywołują skutków prawnych,
nie rozpoczynają biegu odsetek,
nie mogą wpływać na sytuację procesową konsumenta.

Koszty procesu muszą respektować ochronę konsumenta

TSUE podkreślił, że sposób rozliczenia kosztów postępowania nie może zniechęcać konsumentów do dochodzenia ich praw.

Mechanizm wzajemnych rozliczeń nie może prowadzić do obciążania kredytobiorców nadmiernymi kosztami ani do tworzenia efektu odstraszającego.
To kolejny sygnał, że ochrona konsumenta pozostaje kluczowym elementem oceny skutków procesowych w sprawach frankowych.

Co ten wyrok oznacza w praktyce?

Dla kredytobiorców

większą przewidywalność rozliczeń po unieważnieniu umowy,
brak presji związanej z wezwaniami do natychmiastowej zapłaty kapitału,
ograniczenie ryzyka kosztowego,
jasne ramy procesowe sporów z bankami.

Dla banków

możliwość uwzględnienia potrącenia w jednym postępowaniu,
mniejszą liczbę odrębnych pozwów o zwrot kapitału,
ujednolicenie strategii procesowej.

Podsumowanie

Wyrok TSUE z 22 stycznia 2026 r. nie rewolucjonizuje sporów frankowych, ale w sposób jednoznaczny je porządkuje. Ustala jasne zasady rozliczeń po unieważnieniu umowy i eliminuje praktyki, które przez lata generowały dodatkowe spory i niepewność prawną.

To ważny krok w kierunku sprawniejszego, bardziej przewidywalnego i uczciwego rozstrzygania spraw frankowych – zarówno z perspektywy sądów, jak i samych stron postępowania.

Wyrok TSUE porządkuje rozliczenia w sprawach frankowych