Nowa uchwała Sądu Najwyższego w sprawach frankowych – co się zmieniło?

W dniu 24 czerwca 2026 r. Izba Cywilna Sądu Najwyższego podjęła uchwałę o sygn. akt III CZP 8/26, która może mieć istotny wpływ na dalszy kierunek orzecznictwa w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych, w szczególności kredytów frankowych.

Przedmiotem rozstrzygnięcia było pytanie, czy możliwe jest uznanie za niedozwolone jedynie tej części mechanizmu ustalania kursów walut, która przewiduje stosowanie marży banku, przy jednoczesnym pozostawieniu średniego kursu Narodowego Banku Polskiego jako obowiązującego elementu mechanizmu przeliczeniowego.

Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi negatywnej, wskazując, że mechanizm ustalania kursu waluty stanowi jedno, nierozerwalne postanowienie umowne i nie może być dzielony na elementy podlegające odrębnej ocenie pod kątem abuzywności.

Koniec koncepcji „odfrankowienia” poprzez zastąpienie marży banku kursem NBP

Od wielu lat w sporach dotyczących kredytów frankowych pojawiały się argumenty, że nawet jeśli bank nie mógł dowolnie kształtować kursów walut poprzez stosowanie własnej marży, to umowa mogłaby nadal obowiązywać po zastąpieniu tego elementu średnim kursem NBP.

Uchwała III CZP 8/26 wyraźnie odrzuca taką możliwość. Zdaniem Sądu Najwyższego mechanizm ustalania kursu waluty został skonstruowany jako całość. Marża banku oraz kurs bazowy nie funkcjonują samodzielnie, lecz wspólnie tworzą sposób określania wysokości zobowiązania kredytobiorcy.

Oznacza to, że sąd nie może „usunąć” wyłącznie marży banku i pozostawić pozostałej części klauzuli kursowej w mocy.

Zgodność z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE

Stanowisko Sądu Najwyższego wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącą dyrektywy 93/13/EWG. TSUE wielokrotnie wskazywał, że sądy krajowe nie mogą modyfikować treści nieuczciwych postanowień umownych ani zastępować ich nowymi rozwiązaniami tylko po to, aby utrzymać umowę w mocy.

Wyjątek od tej zasady może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zastąpienie postanowienia wynika wprost z przepisu dyspozytywnego prawa krajowego oraz służy ochronie konsumenta przed szczególnie niekorzystnymi skutkami nieważności umowy.

Uchwała Sądu Najwyższego wzmacnia zatem pogląd, że eliminacja niedozwolonego mechanizmu kursowego nie może prowadzić do stworzenia przez sąd nowej treści umowy.

Znaczenie dla toczących się postępowań

Uchwała ma istotne znaczenie praktyczne zarówno dla kredytobiorców, jak i banków.

Po pierwsze, ogranicza możliwość formułowania argumentacji zmierzającej do utrzymania umowy poprzez zastąpienie tabel kursowych banku średnim kursem NBP.

Po drugie, wzmacnia stanowisko prezentowane w wielu wyrokach sądów powszechnych, zgodnie z którym wadliwy mechanizm indeksacji lub denominacji należy oceniać jako całość.

Po trzecie, może przyczynić się do większej jednolitości orzecznictwa w sprawach frankowych, eliminując jedną z najczęściej podnoszonych koncepcji obrony stosowanej przez banki.

Podsumowanie

Uchwała Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2026 r. (III CZP 8/26) stanowi kolejny ważny etap rozwoju orzecznictwa dotyczącego kredytów walutowych. Potwierdza ona, że klauzula kursowa jest jednolitym mechanizmem umownym, którego nie można dzielić na elementy podlegające odrębnej ocenie.

W praktyce oznacza to odejście od koncepcji utrzymywania umów kredytowych poprzez eliminację wyłącznie marży banku i zastąpienie jej średnim kursem NBP. Rozstrzygnięcie to wzmacnia ochronę konsumentów wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG oraz potwierdza, że sąd nie może kreować nowej treści umowy w miejsce postanowień uznanych za niedozwolone.

Choć każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, uchwała III CZP 8/26 będzie stanowiła istotny punkt odniesienia dla sądów rozpoznających spory dotyczące kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych oraz może wyznaczyć kierunek dalszego orzecznictwa w tego rodzaju sprawach.